Over SpeelMuziek


Speelmuziek - de collectie

Het Nederlands Muziek Instituut te Den Haag verwierf in 2006 een unieke verzameling Nederlandse speelmansboeken uit de 18e en 19e eeuw. Deze collectie, bijeengebracht door de wiskundige en musicoloog dr. Christiaan C. Vlam (1916-1999), bestaat uit 21 Nederlandse volksmuziek-handschriften uit de periode 1700-1900. Het zijn handschriften waarin violisten, fluitisten en andere speellieden het repertoire noteerden waarmee zij hun brood verdienden. Deze manuscripten vormen de belangrijkste bron van onze kennis van de populaire muziek van die tijd. Musicoloog Prof. Dr. Louis Grijp stelde in 2006 vast dat de cultuurhistorische waarde van de collectie Vlam onmiskenbaar is, al is het alleen maar om het aantal unieke melodieën dat de collectie bevat.

Speelmuziek - het project

In het project 'Speelmuziek' werd de collectie Vlam gescand en online toegankelijk gemaakt op de website van het NMI. Omdat de collectie verband houdt met contemporain liedmateriaal, is zij tevens ontsloten in de Nederlandse Liederenbank van het Meertens Instituut, een database die liederen en melodieën op talrijke manieren doorzoekbaar maakt. Met hulp van vrijwilligers zullen vele melodieën muzikaal doorzoekbare notatie worden toegevoegd. Speelmuziek zoals in de collectie Vlam is een namelijk een waardevolle bron voor de grote groep zich op volksmuziek richtende musici in Nederland en Vlaanderen, een groep die uit honderden, zo niet duizenden, mensen bestaat. Deze actieve muzikanten hebben de expertise om de handschriften te interpreteren: zij kunnen als geen ander begrijpen wat de 18e- en 19e-eeuwse speellieden hebben bedoeld. In samenwerking met vrijwilligerscoördinator Mark van Nieuwstadt wordt de website van de Nederlandse Liederenbank uitgebreid met een speciaal op deze muzikanten gerichte module, waarin zij met web 2.0 technieken melodieën kunnen up- en downloaden en van commentaar voorzien.

Scans bekijken

Onder de motorkap

Speciaal voor Speelmuziek werd een invoer- en conversiemodule gebouwd waardoor het mogelijk is met verschillende soorten muzieknotatie te werken. Voor het doorzoekbaar maken van de muziek wordt op termijn gebruik gemaakt van de melodieënzoekmachine die wordt gebouwd in het project WITCHRAFTplus (What is topical in Cultural Heritage: Content-based Retrieval Among Folksong Tunes). In 2009-2012 wordt een prototype van een voorafgaand CATCH-project ontwikkeld tot een gebruikersvriendelijke zoekmachine.

Financiële achtergrond

Speelmuziek werd gefinancierd uit 'Digitaliseren met Beleid' van het Ministerie van OCW. WITCHCRAFT (2006-2010) was een CATCHproject en WITCHCRAFTplus (2009-2012) is een CATCHplus-project .